હિંદુ ધર્મમાં લાભ પાંચમનો દિવસ સુખ, સમૃદ્ધિ, સૌભાગ્ય અને વેપારમાં પ્રગતિની કામના માટે વિશેષ માનવામાં આવે છે. આ દિવસે ભગવાન ગણેશ અને માતા લક્ષ્મીની પૂજા કરવાની પરંપરા છે. એવું માનવામાં આવે છે કે લાભ પાંચમ પર વિધિ-વિધાન પ્રમાણે પૂજા કરવાથી અને નવા કાર્યોની શરૂઆત કરવાથી જીવનમાં પ્રગતિનો માર્ગ ખુલે છે. ખાસ કરીને ગુજરાત અને પશ્ચિમ ભારતના ઘણા ભાગોમાં આ તહેવારનું વિશેષ મહત્વ છે, જ્યાં વેપારીઓ આ દિવસે નવા ચોપડાની પૂજા કરીને ફરીથી પોતાની દુકાનો અને ધંધા-રોજગાર શરૂ કરે છે.
Labh Panchami 2026: તિથિ અને શુભ મુહૂર્ત
હિંદુ કેલેન્ડર મુજબ વર્ષ ૨૦૨૬માં લાભ પાંચમ ૧૪ નવેમ્બર, શનિવારના રોજ ઉજવાઈ રહી છે. આ તહેવાર કારતક મહિનાના સુદ પક્ષની પાંચમે ઉજવાય છે, જે સૌભાગ્ય પંચમી, જ્ઞાન પંચમી અને લાભ પંચમ તરીકે પણ ઓળખાય છે. પંચાંગ અનુસાર, પંચમી તિથિ ૧૪ નવેમ્બરે સવારે ૧૧:૨૪ વાગ્યા સુધી રહી હતી, ત્યારબાદ ષષ્ઠી તિથિ શરૂ થઈ છે. પૂજા માટેનો શુભ સમય સવારે ૧૧:૧૧ થી ૧૧:૫૫ સુધીનો હતો.
લાભ પાંચમ પૂજા પદ્ધતિ અને વેપારીઓ માટે મહત્વ
લાભ પાંચમના દિવસે સવારે વહેલા ઉઠીને સ્નાન કરી સ્વચ્છ વસ્ત્રો પહેરવામાં આવે છે. ઘરના મંદિર અને પૂજા સ્થળને સાફ કરીને પાટલા પર લાલ કે પીળું કપડું પાથરી ભગવાન ગણેશ અને દેવી લક્ષ્મીની મૂર્તિઓ સ્થાપિત કરાય છે. ભગવાન ગણેશને દુર્વા, અક્ષત, ફૂલ અને મોદક તથા માતા લક્ષ્મીને કમળના ફૂલ, ફળ અને મીઠાઈ અર્પણ કરવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત વિદ્યાર્થીઓ તેમના પુસ્તકોની અને વેપારીઓ નવી ખાતાવહી (ચોપડા) ની પૂજા કરે છે. નવા ચોપડાના પહેલા પાના પર સ્વસ્તિક બનાવીને ‘શુભ’ અને ‘લાભ’ લખવામાં આવે છે.
