Rajkot Political History: ગુજરાતના સાંપ્રત રાજકારણમાં જ્યારે ‘બિનહરીફ’ [Unopposed] થવાની હોડ જામી છે અને પક્ષપલ્ટાને [Defection] સિદ્ધિ ગણવામાં આવે છે, ત્યારે રાજકોટના ઈતિહાસનું એક સોનેરી પાનું યાદ કરવું પ્રસ્તુત છે. આજથી બરાબર 45 વર્ષ પહેલાં, લોકશાહીના મૂલ્યોની રક્ષા કાજે રાજકોટની ધરતી પર એક એવી લડત લડાઈ હતી જેણે દેશના દિગ્ગજ નેતાઓને મેદાનમાં ઉતરવા મજબૂર કર્યા હતા. આ વાત છે જનસંઘના પાયાના પથ્થર સમાન સ્વ. ચીમનભાઈ શુક્લના [Chimanbhai Shukla] એ ઐતિહાસિક 21 દિવસના ઉપવાસની.
1981નો એ કિસ્સો જ્યારે સત્તાના સમીકરણો બદલાયા (Rajkot Political History)
વર્ષ 1981માં રાજકોટ મહાનગરપાલિકામાં [Rajkot Municipal Corporation] સત્તા માટે ભારે ખેંચતાણ હતી. તે સમયે ભાજપ પાસે 26 અને કોંગ્રેસ [Congress] પાસે 25 બેઠકોનું સંખ્યાબળ હતું. ભાજપ માત્ર એક બેઠકની પાતળી સરસાઈથી શાસન પર હતું. જોકે, વોર્ડ નં. 8 (ભક્તિનગર સર્કલ વિસ્તાર) ના ભાજપના કોર્પોરેટર મગનભાઈ સોનપાલે [Maganbhai Sonpal] પક્ષપલ્ટો કરતા રાતોરાત સત્તાનું પલડું કોંગ્રેસ તરફ નમી ગયું. આજના સમયમાં પક્ષપલ્ટો સામાન્ય ગણાય છે, પરંતુ ત્યારે તેને લોકશાહી પરનો ઘાતક પ્રહાર માનવામાં આવ્યો હતો.
ચીમનભાઈ શુક્લના ઉપવાસ અને રાષ્ટ્રીય પડઘા (Fast Unto Death and Anti-Defection Movement)
પક્ષપલ્ટાના આ અનૈતિક કૃત્ય સામે ચીમનભાઈ શુક્લએ લડતનું રણશિંગું ફૂંક્યું. તેમણે કેશુભાઈ પટેલ [Keshubhai Patel], અરવિંદ મણિયાર [Arvind Maniyar] અને સૂર્યકાંત આચાર્ય [Suryakant Acharya] જેવા દિગ્ગજો સાથે પરામર્શ કરીને ત્રિકોણબાગ ખાતે ‘તપોભૂમિ’ છાવણી નાખી. ચીમનભાઈના 21 દિવસના ઉપવાસે રાષ્ટ્રીય કક્ષાએ પડઘા પાડ્યા અને લાલકૃષ્ણ અડવાણી [L.K. Advani] સહિતના નેતાઓ રાજકોટ દોડી આવ્યા. અંતે જનશક્તિ સામે તત્કાલીન સરકારે નમવું પડ્યું અને સમજૂતી મુજબ પક્ષપલ્ટુ કોર્પોરેટરોએ રાજીનામા આપ્યા.
જનતાનો ચુકાદો: પક્ષપલ્ટુઓનો કારમો પરાજય (By-Election Results and People’s Power)
જ્યારે ખાલી પડેલી બેઠકો પર પેટાચૂંટણી [By-election] યોજાઈ, ત્યારે જનતાએ પક્ષપલ્ટુઓને પાઠ ભણાવ્યો. રાજ્ય અને કેન્દ્રમાં કોંગ્રેસની સત્તા હોવા છતાં રાજકોટની જનતાએ પક્ષપલ્ટો કરનારા ત્રણેય ઉમેદવારોને પરાજિત કર્યા. ભાજપે [BJP] પુનઃ ગૌરવ સાથે સત્તા હાંસલ કરી. આ ઐતિહાસિક ઘટના જ દેશમાં ‘પક્ષાંતર વિરોધી કાયદા’ [Anti-Defection Law] માટેનો મજબૂત પાયો બની હતી.
આજની સ્થિતિ: સિદ્ધિ કે લોકશાહીની મર્યાદા? (Current Trends in Gujarat Politics)
આગામી 27 તારીખે યોજાનારી સ્થાનિક સ્વરાજ્યની ચૂંટણી [Local Body Election] પહેલા જ ગુજરાતમાં 700થી વધુ બેઠકો બિનહરીફ થઈ છે. આજના નેતાઓ તેને પોતાની કુશળતા ગણાવે છે, પરંતુ રાજકીય વિશ્લેષકો તેને મતાધિકારના સંકોચન તરીકે જોઈ રહ્યા છે. જે પક્ષપલ્ટા અને અનૈતિકતા સામે ભાજપ એક સમયે લડ્યું હતું, આજે તે જ માર્ગે સત્તા મેળવવી એ આજના રાજકારણની વિરોધાભાસી વાસ્તવિકતા છે. “પક્ષપલ્ટુ નેતા ફરી ચૂંટણી ન લડી શકે તેવો કાયદો હોવો જોઈએ” – આ આક્રોશ આજે પણ જુના કાર્યકરોમાં જીવંત છે.
આ પણ વાંચો: સુરતમાં નકલી ઘીની ફેક્ટરી ઝડપાઈ; ઓપરેશન શુદ્ધિ હેઠળ SOG નો દરોડો
