Premature hair greying: આજના સમયમાં બાળકો અને કિશોરોમાં અકાળે વાળ સફેદ થવાની સમસ્યા [Premature Greening of Hair] ઝડપથી વધી રહી છે. અગાઉ જે સમસ્યા વધતી ઉંમરની નિશાની ગણાતી હતી, તે હવે શાળાએ જતા બાળકોમાં પણ જોવા મળે છે. હેલ્થ એક્સપર્ટ ડોક્ટર એરિકા બંસલ [Dr. Erika Bansal] ના જણાવ્યા અનુસાર, આ સમસ્યા પાછળ આનુવંશિકતા અને આધુનિક જીવનશૈલીનો માનસિક તણાવ મુખ્ય કારણો છે.
વાળ સફેદ થવા પાછળનું વિજ્ઞાન (Premature hair greying)
આપણા વાળનો કાળો રંગ ‘મેલેનિન’ [Melanin] નામના તત્વને આભારી છે. વાળના મૂળમાં રહેલા કોષો જ્યારે મેલેનિન બનાવવાનું ઓછું કરી દે અથવા બંધ કરી દે, ત્યારે વાળ સફેદ થવા લાગે છે. સામાન્ય રીતે વધતી ઉંમરે આ પ્રક્રિયા કુદરતી છે, પરંતુ બાળકોમાં આ પ્રક્રિયા વહેલી શરૂ થવી એ ચિંતાનો વિષય છે.
બાળકોમાં સફેદ વાળના મુખ્ય કારણો (Causes of Grey Hair in Toddlers)
૧. આનુવંશિકતા (Genetics): જો માતા-પિતાને નાની ઉંમરે વાળ સફેદ થયા હોય, તો બાળકોમાં તેની શક્યતા વધી જાય છે.
૨. પોષણની ઉણપ (Nutritional Deficiency): વિટામિન B12 [Vitamin B12], વિટામિન D3, આયર્ન અને કોપર જેવા તત્વોની કમી વાળને જલ્દી સફેદ કરે છે. ખાસ કરીને શાકાહારી બાળકોમાં B12 ની ઉણપ વધુ જોવા મળે છે.
૩. માનસિક તણાવ (Stress): સતત સ્ટ્રેસ લેવાથી વાળના મૂળમાં રહેલા ‘મેલાનોસાઈટ સ્ટેમ સેલ’ નબળા પડે છે.
૪. સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓ (Health Conditions): થાયરોઈડ [Thyroid], વિટિલિગો અને ઓટોઈમ્યુન ડિસઓર્ડર પણ આ માટે જવાબદાર હોઈ શકે છે.
બચાવ અને સારવારના ઉપાયો (Remedies and Hair Care Tips)
જો સમસ્યા આનુવંશિક હોય તો તેને સંપૂર્ણ રોકવી મુશ્કેલ છે, પરંતુ યોગ્ય સારવારથી તેની ગતિ ધીમી કરી શકાય છે. સૌથી પહેલા બ્લડ ટેસ્ટ કરાવી વિટામિન અને થાયરોઈડની તપાસ કરાવવી જોઈએ. જો કોઈ ઉણપ જણાય તો ડોક્ટરની સલાહ મુજબ સપ્લિમેન્ટ્સ [Supplements] શરૂ કરવા જોઈએ. આ સિવાય કેમિકલયુક્ત શેમ્પૂનો ઉપયોગ ટાળવો અને નિયમિત તેલ માલિશ [Oil Massage] કરવાથી સ્કેલ્પ સ્વસ્થ રહે છે.
આહારમાં શું ફેરફાર કરવા? (Dietary Advice for Healthy Hair)
બાળકોના ડાયટમાં [Diet Plan] દૂધ, દહીં, પનીર અને ઈંડા જેવી પ્રોટીનયુક્ત વસ્તુઓ સામેલ કરો. લીલા પાંદડાવાળા શાકભાજી [Green Leafy Vegetables] આયર્નનો ઉત્તમ સ્ત્રોત છે, જે વાળના સ્વાસ્થ્ય માટે અનિવાર્ય છે. જો બાળક ૧૦ વર્ષથી નાની ઉંમરનું હોય અને વાળ ઝડપથી સફેદ થઈ રહ્યા હોય, તો તુરંત ત્વચા રોગ નિષ્ણાત (Dermatologist) નો સંપર્ક કરવો હિતાવહ છે.
આ પણ વાંચો: કરોડોના મકાનમાં રહેતા લોકોની આ ભૂલ પડશે મોંઘી, જાણો હોમ ઇન્શ્યોરન્સ
