FCRA Amendment Bill: સંસદના ચોમાસુ સત્ર દરમિયાન ચાલી રહેલા ભારે હોબાળા વચ્ચે કેન્દ્ર સરકારે એક મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય લીધો છે. વિદેશી ફંડિંગને નિયંત્રિત કરતા ફોરેન કન્ટ્રિબ્યુશન રેગ્યુલેશન એક્ટ (FCRA) સંશોધન બિલ, 2026 ને વધુ વિગતવાર અને ઊંડાણપૂર્વકની સમીક્ષા માટે સંયુક્ત સંસદીય સમિતિ (JPC) પાસે મોકલવાનો પ્રસ્તાવ પસાર કરવામાં આવ્યો છે. લોકસભામાં આ પ્રસ્તાવ નિત્યાનંદ રાય દ્વારા રજૂ કરવામાં આવ્યો હતો, જે દરમિયાન સત્તા પક્ષ અને વિપક્ષ વચ્ચે तीखी નોકઝોંક જોવા મળી હતી. સમાજવાદી પાર્ટીના નેતા અખિલેશ યાદવએ વિરોધ નોંધાવતા જણાવ્યું હતું કે સરકાર આ બિલ લાવી રહી છે અને વિપક્ષ તેની સામે છે. બીજી તરફ, સંસદીય કાર્ય મંત્રી કિરેન રિજિજુએ સ્પષ્ટતા કરી હતી કે આ બિલ કોઈપણ પ્રકારે अल्पસંખ્યકો (Minorities) ની વિરુદ્ધ નથી.
FCRA Amendment Bill JPC નું માળખું અને અહેવાલ સબમિટ કરવાની સમયમર્યાદા
આ સંયુક્ત સંસદીય સમિતિ (JPC) ના ગઠન અને તેની કામગીરી અંગે નીચે મુજબની જોગવાઈઓ કરવામાં આવી છે:
-
સભ્યોની સંખ્યા: આ સમિતિમાં કુલ ૩૧ સભ્યો હશે, જેમાં લોકસભાના ૨૧ સાંસદોની પસંદગી લોકસભાના અધ્યક્ષ દ્વારા અને રાજ્યસભાના ૧૦ સાંસદોની પસંદગી રાજ્યસભાના સભાપતિ દ્વારા કરવામાં આવશે.
-
ક્વોરમ (Coreum): જેપીસીની સત્તાવાર બેઠક યોજવા માટે કુલ ૩૧ સભ્યોમાંથી ઓછામાં ઓછા એક-તૃતીયાંશ (1/3) સભ્યોની ઉપસ્થિતિ અનિવાર્ય રહેશે.
-
રિપોર્ટ સોંપવાની સમયમર્યાદા: સમિતિએ પોતાની સઘન તપાસ અને સમીક્ષા પૂર્ણ કર્યા બાદ સંસદના આગામી શીતકાલીન સત્ર 2026 ના પ્રથમ સપ્તાહના અંતિમ દિવસ સુધીમાં પોતાનો અહેવાલ લોકસભા સમક્ષ રજૂ કરવાનો રહેશે.
JPC ની જરૂરિયાત કેમ પડી અને મુખ્ય જોગવાઈઓ શું છે?
ગત 25 માર્ચ 2026 ના રોજ લોકસભામાં રજૂ કરવામાં આવેલ FCRA સંશોધન બિલ 2026 એ વિદેશી ભંડોળ મેળવતા બિન-સરકારી સંઘો (NGOs), ધાર્મિક અને સામાજિક સંસ્થાઓ તેમજ ટ્રસ્ટોના નિયમન સાથે સીધેસીધું જોડાયેલું છે.
-
સંપત્તિઓનું હસ્તાંતરણ: આ બિલમાં મુખ્ય જોગવાઈ એ છે કે જો કોઈ સંગઠનનું FCRA રજિસ્ટ્રેશન રદ થાય, સમાપ્ત થાય અથવા સરન્ડર કરવામાં આવે, તો વિદેશી ફંડ કે દાનથી ઊભી કરવામાં આવેલી તેની તમામ સંપત્તિઓને એક સરકારી સત્તામંડળ (Authority) ના નિયંત્રણ હેઠળ મૂકવામાં આવશે.
-
સજાની જોગવાઈમાં રાહત: આ ઉપરાંત, કાયદાકીય નિયમોના ઉલ્લંઘન પર અગાઉ જે મહત્તમ સજાની જોગવાઈ હતી, તેને 5 વર્ષથી ઘટાડીને 1 વર્ષ કરવાની પણ દરખાસ્ત આ બિલમાં સામેલ છે.
