Sprouts Health Benefits અંગે આજકાલ લોકોમાં ખાસ રસ જોવા મળી રહ્યો છે. પ્રોટીન અને પોષક તત્ત્વોથી ભરપૂર હોવાથી સ્પ્રાઉટ્સ એટલે કે અંકુરિત અનાજને હેલ્ધી ફૂડ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. જોકે, આયુર્વેદિક દૃષ્ટિકોણથી તેનું રોજિંદું સેવન દરેક વ્યક્તિ માટે યોગ્ય નથી. પ્રાચીન આયુર્વેદિક ગ્રંથ ‘ચરક સંહિતા’માં પણ સ્પ્રાઉટ્સને દરરોજ ન ખાવા યોગ્ય ખાદ્ય પદાર્થોની શ્રેણીમાં મૂકવામાં આવ્યા હોવાનું જણાવવામાં આવે છે.
શ્રી શારદા ધન્વંતરિ આયુર્વેદ હોસ્પિટલ, શૃંગેરીના મુખ્ય તબીબી અધિકારી ડૉ. સુહાસ એચ.ડી.ના જણાવ્યા અનુસાર, સ્પ્રાઉટ્સમાં પોષક અને ઔષધીય ગુણો હોવા છતાં તે પચવામાં ભારે હોઈ શકે છે. ખાસ કરીને નબળી પાચનશક્તિ ધરાવતા લોકોને તેના વધુ પડતા સેવનથી ગેસ, પેટ ફૂલવું અને એસિડિટી જેવી તકલીફ થઈ શકે છે.
કોના માટે સ્પ્રાઉટ્સનું સેવન મુશ્કેલી ઊભી કરી શકે છે?
આયુર્વેદિક માન્યતા પ્રમાણે સ્પ્રાઉટ્સને દૂધ કે અન્ય ડેરી ઉત્પાદનો સાથે લેવાનું ટાળવું જોઈએ. વારંવાર પેટ ફૂલતું હોય અથવા પાચન ધીમું હોય તેવા લોકોએ કાચા સ્પ્રાઉટ્સ મર્યાદિત પ્રમાણમાં લેવા જોઈએ. શરીરમાં ગંભીર સોજો અથવા ઓટોઇમ્યુન બીમારીની સમસ્યા ધરાવતા લોકોએ પણ સાવચેતી રાખવી જોઈએ.
Sprouts Health Benefits: વિટામિન K અને થાઇરોઇડનું જોખમ
અલ્ફાલ્ફા સ્પ્રાઉટ્સમાં રહેલું એલ-કેનાવેનાઇન ઓટોઇમ્યુન બીમારી, ખાસ કરીને લ્યુપસના દર્દીઓમાં લક્ષણો વધારી શકે છે. બીજી તરફ, અલ્ફાલ્ફા, બ્રોકોલી અને ક્લોવર જેવા સ્પ્રાઉટ્સમાં વિટામિન K હોય છે. વૉરફેરિન જેવી લોહી પાતળું કરતી દવા લેતા લોકોએ વિટામિન Kના સેવનમાં અચાનક ફેરફાર ટાળવો જોઈએ.
બ્રોકોલી, મૂળા અને સરસવ જેવા ક્રુસિફેરસ સ્પ્રાઉટ્સમાં ગોઇટ્રોજેન્સ હોય છે. તેનું ખૂબ વધારે પ્રમાણમાં કાચું સેવન થાઇરોઇડની કામગીરી પર અસર કરી શકે છે.
સ્પ્રાઉટ્સ ખાવાના ફાયદા
મગના સ્પ્રાઉટ્સમાં વિટામિન C, પોટેશિયમ અને ફાઇબર મળે છે. મસૂર અને ચણાના સ્પ્રાઉટ્સ વનસ્પતિ પ્રોટીન, આયર્ન અને ફાઇબરનો સારો સ્ત્રોત છે. મેથીના સ્પ્રાઉટ્સ પાચન અને બ્લડ શુગરના નિયંત્રણમાં મદદરૂપ થઈ શકે છે. અંકુરિત ઘઉં, ક્વિનોઆ અને જવ પણ પોષક તત્ત્વો પૂરા પાડે છે.
સ્પ્રાઉટ્સ ખાવાની યોગ્ય રીત
નિષ્ણાતો દ્વારા જણાવવામાં આવેલી સૂચનાઓ પ્રમાણે સ્પ્રાઉટ્સને કાચા ખાવાને બદલે વરાળમાં બાફીને અથવા સારી રીતે પકાવીને ખાવા વધુ યોગ્ય છે. તેમાં થોડું ઘી, જીરું અને મીઠું ઉમેરવાથી સ્વાદ પણ વધે છે.
સ્પ્રાઉટ્સ પોષક આહાર છે, પરંતુ તેનું સેવન વ્યક્તિની પાચનશક્તિ અને સ્વાસ્થ્યને ધ્યાનમાં રાખીને કરવું જોઈએ. ખાસ બીમારી ધરાવતા અથવા લોહી પાતળું કરવાની દવા લેતા લોકોએ આહારમાં ફેરફાર કરતાં પહેલાં તબીબી સલાહ લેવી જોઈએ.
