Air Pollution Heart Health આજના સમયમાં યુવાનો માટે પણ ગંભીરતાથી સમજવાનો વિષય બની રહ્યો છે. સામાન્ય રીતે હૃદયને તંદુરસ્ત રાખવા માટે કસરત, પૌષ્ટિક આહાર અને યોગ્ય વજન પર ધ્યાન આપવામાં આવે છે, પરંતુ શ્વાસમાં લેવાતી હવાની ગુણવત્તા પર ભાગ્યે જ ધ્યાન અપાય છે. વિવિધ સંશોધનોમાં વાયુ પ્રદૂષણ અને હૃદયની બીમારીઓ વચ્ચે સંબંધ જોવા મળ્યો છે. ખાસ કરીને યુવાનો અને દેખીતી રીતે તંદુરસ્ત લોકો પણ પ્રદૂષણની અસરથી સંપૂર્ણપણે સુરક્ષિત નથી.
પ્રદૂષિત હવા હૃદયને કેવી રીતે નુકસાન પહોંચાડે છે?
વાયુ પ્રદૂષણમાં રહેલા PM2.5 જેવા બારીક રજકણો ખૂબ જ જોખમી છે. આ કણોનું કદ 2.5 માઇક્રોમીટરથી ઓછું હોય છે અને તે ફેફસાંની અંદર સુધી પહોંચી શકે છે. તેના કારણે શરીરમાં સોજો અને ઑક્સિડેટિવ સ્ટ્રેસ વધવાની શક્યતા રહે છે, જે હૃદય તથા રક્તવાહિનીઓની કામગીરીને અસર કરી શકે છે.
પ્રદૂષણના લાંબા સમય સુધી સંપર્કમાં રહેવાથી રક્તવાહિનીઓની કાર્યક્ષમતા ઘટી શકે છે, બ્લડ પ્રેશર વધી શકે છે અને ધમનીઓમાં ચરબી જમા થવાની પ્રક્રિયા એટલે કે એથેરોસ્ક્લેરોસિસનું જોખમ વધી શકે છે. કેટલાક અભ્યાસોમાં પ્રદૂષણનો સંબંધ અનિયમિત ધબકારા, હાર્ટ એટેક અને સ્ટ્રોક સાથે પણ જોવા મળ્યો છે.
Air Pollution Heart Health: યુવાનો માટે કેમ છે ચિંતાનો વિષય?
યુવાન વ્યક્તિનું વજન અને કોલેસ્ટ્રોલ સામાન્ય હોય તથા તે નિયમિત કસરત કરતી હોય, તેમ છતાં દરરોજ પ્રદૂષિત હવાના સંપર્કમાં આવવાથી હૃદય પર અસર થઈ શકે છે. સંશોધનોમાં તંદુરસ્ત કિશોરોમાં પણ બારીક રજકણોના સંપર્ક અને હૃદયના અસામાન્ય ધબકારા વચ્ચે સંબંધ નોંધાયો છે. જોકે, તેનો અર્થ એવો નથી કે પ્રદૂષણના સંપર્કમાં આવતી દરેક વ્યક્તિને હૃદયરોગ થશે જ.
વધારે પ્રદૂષણવાળા શહેરોમાં રહેતા લોકો લાંબા સમય સુધી આ જોખમનો સામનો કરે છે. ધૂમ્રપાન અને હાઈ કોલેસ્ટ્રોલ જેવા અન્ય જોખમી પરિબળો સાથે પ્રદૂષણની અસર હૃદય માટે વધુ નુકસાનકારક બની શકે છે.
પ્રદૂષણના દિવસોમાં કસરત કરતી વખતે રાખો ધ્યાન
કસરત હૃદયને સ્વસ્થ રાખવા માટે જરૂરી છે, પરંતુ પ્રદૂષણનું પ્રમાણ ખૂબ વધારે હોય ત્યારે બહાર દોડવું, સાઇકલ ચલાવવી કે સખત કસરત કરવી ટાળવી જોઈએ. કસરત પહેલાં હવાનો ગુણવત્તા સૂચકાંક એટલે કે AQI તપાસવો અને પ્રદૂષણ વધારે હોય ત્યારે ઘરની અંદર કસરત કરવી વધુ યોગ્ય છે.
હૃદયને સુરક્ષિત રાખવા માટે 5 ઉપાયો
-
વિશ્વસનીય સ્ત્રોત પરથી દરરોજ AQI તપાસો.
-
પ્રદૂષણ વધારે હોય ત્યારે બહારની કસરત ટાળો.
-
ઘરની અંદરની હવાની ગુણવત્તા સુધારો અને જરૂરિયાત મુજબ એર પ્યુરિફાયરનો ઉપયોગ કરો.
-
બ્લડ પ્રેશર, કોલેસ્ટ્રોલ અને બ્લડ ગ્લુકોઝની નિયમિત તપાસ કરાવો.
-
ધૂમ્રપાનથી દૂર રહો અને સંતુલિત આહાર તથા નિયમિત શારીરિક પ્રવૃત્તિ જાળવો.
પહેલેથી હૃદયરોગ ધરાવતા લોકોએ પોતાના ડૉક્ટરની સલાહ મુજબ પ્રદૂષણથી બચવાના વધારાના ઉપાયો અપનાવવા જોઈએ. હૃદયની સુરક્ષા માટે માત્ર કસરત અને આહાર જ નહીં, પરંતુ સ્વચ્છ હવા પણ એટલી જ મહત્વપૂર્ણ છે.
