Gujarat Groundwater Crisis વચ્ચે ગુજરાતના અનેક વિસ્તારોમાં ભૂગર્ભજળનું સ્તર ચિંતાજનક રીતે નીચે જતું હોવાની વિગતો સામે આવી છે. સુજલામ-સુફલામ અને અટલ ભૂજળ યોજના જેવી યોજનાઓ પાછળ કરોડો રૂપિયાનો ખર્ચ કરવામાં આવ્યો હોવા છતાં કચ્છ, બનાસકાંઠા, મહેસાણા, પાટણ અને ગાંધીનગર સહિતના વિસ્તારોમાં પાણીની સમસ્યા યથાવત છે. ઉપલબ્ધ આંકડા મુજબ, કેટલાક સ્થળોએ ભૂગર્ભજળનું સ્તર જમીનથી 87 મીટરથી પણ વધુ ઊંડે નોંધાયું છે.
Gujarat Groundwater Crisis: કયા વિસ્તારમાં કેટલું ઊંડું ગયું પાણી?
આપવામાં આવેલા આંકડા મુજબ, કચ્છના અંજારમાં ભૂગર્ભજળનું સ્તર 87.53 મીટર, ભૂજમાં 59.45 મીટર અને ભચાઉમાં 55.53 મીટર નોંધાયું છે. ઉત્તર ગુજરાતના માણસામાં 60.69 મીટર, ઊંઝામાં 56.16 મીટર, ધાનેરામાં 51.83 મીટર અને ડીસામાં 42.13 મીટર સુધી પાણી ઊંડે ગયું છે. ગાંધીનગરમાં આ સ્તર 54.83 મીટર નોંધાયું છે.
ભૂગર્ભજળનું સ્તર સુધારવા માટે વિવિધ જિલ્લાઓમાં મોટા પાયે ખર્ચ પણ કરવામાં આવ્યો છે. આપેલી વિગતો પ્રમાણે, બનાસકાંઠામાં 2,53,280 લાખ રૂપિયા, મહેસાણામાં 88,721 લાખ રૂપિયા, કચ્છમાં 10,383 લાખ રૂપિયા, ગાંધીનગરમાં 2,397 લાખ રૂપિયા, પાટણમાં 1,523 લાખ રૂપિયા અને સુરેન્દ્રનગરમાં 1,225 લાખ રૂપિયાનો ખર્ચ દર્શાવવામાં આવ્યો છે.
ગુજરાતમાં દર વર્ષે સરેરાશ 27.58 મિલિયન ક્યુબિક મીટર પાણીનું રિચાર્જ થતું હોવાનો આંકડો પણ આપવામાં આવ્યો છે. ખેતીવાડીમાં ભૂગર્ભજળનો સૌથી વધુ ઉપયોગ થતો હોવાનું જણાવાયું છે. રાજ્યમાં ઉપલબ્ધ ભૂગર્ભજળમાંથી 54 ટકાથી વધુનો વપરાશ થાય છે.
દૂષિત પાણી અને ભવિષ્યના જળસંકટની ચિંતા
ઊંડા બોરવેલમાંથી મળતા પાણીમાં નાઈટ્રેટ અને ફ્લોરાઈડ જેવા તત્ત્વોની હાજરી અંગે પણ ચિંતા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે. આવા પાણીના સેવનથી સ્વાસ્થ્યને નુકસાન થઈ શકે છે.
સરકારના જણાવ્યા પ્રમાણે, નર્મદાના પાણીનો ઉપયોગ, તળાવો ઊંડા કરવાની કામગીરી અને ટપક સિંચાઈથી કેટલાક વિસ્તારોમાં ચોમાસા બાદ સુધારો નોંધાયો છે. જોકે, નિષ્ણાતોના મતે ભૂગર્ભજળનું રિચાર્જ વધારવા અને ખેતી સહિતના ક્ષેત્રોમાં પાણીનો કરકસરપૂર્વક ઉપયોગ કરવા માટે વધુ અસરકારક પગલાં જરૂરી છે.

