Govardhan Parvat એટલે ભગવાન શ્રીકૃષ્ણની ગોવર્ધન લીલાની યાદ અપાવતું પવિત્ર સ્થળ. ઉત્તર પ્રદેશના મથુરા નજીક આવેલો ગોવર્ધન પર્વત હિન્દુ ધર્મમાં વિશેષ ધાર્મિક મહત્ત્વ ધરાવે છે. દર વર્ષે દેશભરમાંથી હજારો શ્રદ્ધાળુઓ અહીં દર્શન કરવા અને ગોવર્ધન પરિક્રમા કરવા પહોંચે છે. ગોવર્ધન પર્વતને ગિરિરાજજી તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. તેની સાથે ભગવાન શ્રીકૃષ્ણ, રાધારાણી અને અન્ય પૌરાણિક પ્રસંગો જોડાયેલી અનેક માન્યતાઓ પ્રચલિત છે.
ગોવર્ધન પર્વત માત્ર ધાર્મિક આસ્થાનું કેન્દ્ર નથી, પરંતુ તેની આસપાસનાં કુંડ, મંદિરો અને સ્થળો પણ અનેક રસપ્રદ કથાઓ માટે જાણીતા છે. આવો જાણીએ તેની સાથે જોડાયેલી પાંચ ખાસ ધાર્મિક માન્યતાઓ.
Govardhan Parvat સાથે જોડાયેલી 5 રસપ્રદ ધાર્મિક માન્યતાઓ
1. મોર જેવો છે ગોવર્ધન પર્વતનો આકાર
એક ધાર્મિક માન્યતા અનુસાર, ગોવર્ધન પર્વતનો આકાર મોર જેવો છે. રાધાકુંડ અને શ્યામકુંડને મોરની આંખો, દાનઘાટીને ગરદન અને પૂંછડીના લૌઠાને મોરની પૂંછડી સાથે સરખાવવામાં આવે છે. આ માન્યતા ગોવર્ધન વિસ્તારની વિશેષ ઓળખ બની છે.
2. શ્રીકૃષ્ણે પ્રગટ કરી હતી માનસી ગંગા
ગોવર્ધનમાં આવેલી માનસી ગંગા સાથે જોડાયેલી કથા મુજબ, નંદબાબા અને યશોદા મૈયાની ગંગાસ્નાન કરવાની ઇચ્છા પૂર્ણ કરવા શ્રીકૃષ્ણે પોતાની શક્તિથી અહીં ગંગાને પ્રગટ કરી હતી. શ્રીકૃષ્ણના મનમાંથી પ્રગટ થયેલી માનવામાં આવતી હોવાથી તેનું નામ માનસી ગંગા પડ્યું હોવાનું કહેવાય છે.
3. રાધાકુંડ અને શ્યામકુંડની રસપ્રદ કથા
વૈષ્ણવ પરંપરા અનુસાર, અરિષ્ટાસુરનો વધ કર્યા પછી રાધારાણીએ શ્રીકૃષ્ણને પવિત્ર તીર્થોમાં સ્નાન કરવાની વાત કરી હતી. ત્યારબાદ શ્રીકૃષ્ણે પોતાની એડીથી જમીન પર પ્રહાર કરીને શ્યામકુંડ પ્રગટ કર્યું હતું. રાધારાણી અને તેમની સખીઓએ પણ જમીન ખોદીને રાધાકુંડ બનાવ્યું હોવાની માન્યતા છે.
4. હનુમાનજી પણ ગોવર્ધન પર્વત લઈને આવ્યા હતા
એક લોકકથા અનુસાર, રામસેતુના નિર્માણ સમયે હનુમાનજી ગોવર્ધન પર્વતને લઈને જઈ રહ્યા હતા. રસ્તામાં સેતુનું કામ પૂર્ણ થયાની જાણ થતાં તેમણે પર્વતને બ્રજમાં જ રાખી દીધો હતો. આ પ્રસંગ સાથે ભગવાન રામે ગોવર્ધનને શ્રીકૃષ્ણના અવતારમાં દર્શન આપવાનું વચન આપ્યું હોવાની કથા પણ જોડાયેલી છે.
5. દરરોજ તલના દાણા જેટલો નાનો થાય છે પર્વત
પૌરાણિક માન્યતા પ્રમાણે, ઋષિ પુલસ્ત્ય ગોવર્ધન પર્વતને કાશી લઈ જવા માગતા હતા. પર્વતે રસ્તામાં જમીન પર મૂકવામાં આવે તો ત્યાં જ રોકાઈ જવાની શરત રાખી હતી. બ્રજ પહોંચ્યા બાદ ઋષિએ તેને નીચે મૂક્યો હતો, પરંતુ ફરી ઉઠાવી શક્યા નહોતા. આથી નારાજ થઈને ઋષિએ પર્વતને દરરોજ તલના દાણા જેટલો નાનો થવાનો શ્રાપ આપ્યો હોવાની કથા પ્રચલિત છે.
આ તમામ પ્રસંગો ધાર્મિક ગ્રંથો, વૈષ્ણવ પરંપરાઓ અને લોકમાન્યતાઓમાં અલગ-અલગ રીતે વર્ણવાય છે. ગોવર્ધન પર્વતની આ કથાઓ આજે પણ ભક્તોની આસ્થા અને શ્રદ્ધા સાથે જોડાયેલી છે.
