Sonia Gandhi Belonging Book નેહરુ-ગાંધી પરિવારની બે પેઢીઓનાં પુસ્તકોમાં પ્રાચીન ઋગ્વેદના બે અલગ-અલગ સૂક્તોનો ઉલ્લેખ જોવા મળ્યો છે. સોનિયા ગાંધીએ પોતાની આત્મકથા ‘Belonging: A Journey of Love’ની શરૂઆત ઋગ્વેદના સંગઠન સૂક્તના સંદેશથી કરી છે. જ્યારે જવાહરલાલ નેહરુએ તેમના જાણીતા પુસ્તક ‘The Discovery of India’માં ઋગ્વેદના નાસદીય સૂક્તનો ઉલ્લેખ કર્યો છે. આ બંને પુસ્તકો વચ્ચેનું વૈચારિક જોડાણ હવે ચર્ચાનો વિષય બન્યું છે.
Sonia Gandhi Belonging Book સોનિયા ગાંધીની આત્મકથાની શરૂઆત ઋગ્વેદના સંગઠન સૂક્તથી
કોંગ્રેસના વરિષ્ઠ નેતા સોનિયા ગાંધીની આત્મકથા ‘Belonging: A Journey of Love’નું ભારતમાં 10 નવેમ્બર 2026ના રોજ પ્રકાશન થયું છે. હાર્પરકોલિન્સ ઇન્ડિયા દ્વારા પ્રકાશિત આ પુસ્તકમાં સોનિયા ગાંધીએ પોતાના જીવનના અનેક અંગત અનુભવો અને ભારત સાથેના સંબંધોને શબ્દોમાં વ્યક્ત કર્યા છે.
આ પુસ્તકની ખાસ વાત એ છે કે તેની શરૂઆત ઋગ્વેદના સંગઠન સૂક્તના સંદેશથી કરવામાં આવી છે. આ સૂક્તમાં એકસાથે આગળ વધવા, સાથે બોલવા અને વિચારોમાં એકતા જાળવવાનો સંદેશ આપવામાં આવ્યો છે.
ઋગ્વેદના દસમા મંડળના 191મા સૂક્તમાં સમાવિષ્ટ આ મંત્રો સામૂહિક એકતા, પરસ્પર સંવાદ અને સામંજસ્યનું મહત્ત્વ સમજાવે છે.
નેહરુના ‘The Discovery of India’માં નાસદીય સૂક્તનો ઉલ્લેખ
હવે વાત કરીએ દેશના પ્રથમ વડાપ્રધાન જવાહરલાલ નેહરુના જાણીતા પુસ્તક ‘The Discovery of India’ની. નેહરુએ આ પુસ્તક અમદાવાદના નહીં, પરંતુ મહારાષ્ટ્રના અહમદનગર કિલ્લાની જેલમાં રહીને લખ્યું હતું.
આ પુસ્તકમાં ભારતના ઇતિહાસ, સંસ્કૃતિ, દર્શન અને પ્રાચીન પરંપરાઓની વિસ્તૃત ચર્ચા કરવામાં આવી છે. તેના ચોથા અધ્યાયમાં વેદોની ચર્ચા દરમિયાન ઋગ્વેદના નાસદીય સૂક્તનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે.
નાસદીય સૂક્તમાં સૃષ્ટિની ઉત્પત્તિ અને બ્રહ્માંડની શરૂઆત અંગે ઊંડા દાર્શનિક પ્રશ્નો ઉઠાવવામાં આવ્યા છે. આ સૂક્તમાં સૃષ્ટિની રચના કેવી રીતે થઈ અને તેની શરૂઆત પહેલાં શું હતું તેવા પ્રશ્નો દ્વારા જિજ્ઞાસા અને વિચારશક્તિને પ્રોત્સાહન મળે છે.
બે સૂક્તોનો સંદેશ અલગ, પરંતુ વિચારધારા સાથે જોડાયેલી
ઋગ્વેદના આ બંને સૂક્તોનો સંદેશ અલગ છે. નાસદીય સૂક્ત સૃષ્ટિની ઉત્પત્તિ અંગે પ્રશ્નો અને ચિંતન તરફ દોરી જાય છે. બીજી તરફ સંગઠન સૂક્ત એકતા, સામૂહિકતા અને પરસ્પર સહયોગનો સંદેશ આપે છે.
નેહરુના પુસ્તકમાં પ્રાચીન ભારતીય જ્ઞાન, તર્ક અને દાર્શનિક વિચારધારાની ઝલક જોવા મળે છે. જ્યારે સોનિયા ગાંધીની આત્મકથામાં સાથે રહેવા, એકબીજાને સમજવા અને સામંજસ્ય જાળવવાના વિચારોને મહત્ત્વ આપવામાં આવ્યું છે.
આ રીતે નેહરુ અને સોનિયા ગાંધીની બે અલગ પેઢીઓનાં પુસ્તકોમાં ઋગ્વેદના બે સૂક્તોનો ઉલ્લેખ ભારતીય સંસ્કૃતિની સમૃદ્ધ વૈચારિક પરંપરાને ઉજાગર કરે છે.ભારતની ઓળખ માત્ર તેના ઇતિહાસ અને ભૌગોલિક સીમાઓથી જ નહીં, પરંતુ તેની પ્રાચીન જ્ઞાનપરંપરા, તર્કશક્તિ, વિવિધતા અને સામૂહિક એકતાના વિચારોમાંથી પણ ઘડાઈ છે.
