Gujarat Industrial Policy 2026 : વૈશ્વિક રોકાણકારો અને સ્થાનિક ઉદ્યોગસાહસિકો માટે ગુજરાતને એશિયાનું સૌથી મોટું મેન્યુફેક્ચરિંગ હબ બનાવવા માટે રાજ્ય સરકારે કમર કસી લીધી છે. મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલ અને ઉદ્યોગ મંત્રી હર્ષ સંઘવીની ઉપસ્થિતિમાં આગામી ૧૫મી જૂન ૨૦૨૬ ના રોજ ગાંધીનગરના મહાત્મા મંદિર ખાતે નવી ‘ગુજરાત ઔદ્યોગિક નીતિ 2026’ (Gujarat Industrial Policy 2026) નું ભવ્ય લોન્ચિંગ કરવામાં આવશે. વર્ષ ૨૦૨૦ ની નીતિની મુદત પૂર્ણ થયા બાદ આવી રહેલી આ નવી પોલિસીમાં ટેકનોલોજી એડોપ્શન, ઈઝ ઓફ ડુઈંગ બિઝનેસ (Ease of Doing Business), એમએસએમઈ (MSME) સપોર્ટ અને ગ્રીન સસ્ટેનેબિલિટી પર વિશેષ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવ્યું છે.
Gujarat Industrial Policy 2026 : ઔદ્યોગિક નીતિ 2026 ની મુખ્ય હાઈલાઈટ્સ અને મોટો બદલાવ
નવી પૉલિસી અંતર્ગત ઉદ્યોગોના માળખાને વધુ મજબૂત અને રોકાણ-ફ્રેન્ડલી બનાવવા માટે સિંગલ-વિન્ડો ક્લિયરન્સ સિસ્ટમમાં વ્યાપક ટેકનિકલ સુધારા કરાયા છે. આ શૈક્ષણિક અને વ્યવસાયિક જોડાણથી સરકારી તિજોરી પર એક પણ રૂપિયાનો નાણાકીય બોજો એટલે કે શૂન્ય ભારણ પડવાનું નથી, કારણ કે આ સંપૂર્ણપણે એક નોન-કોમર્શિયલ સપોર્ટ સિસ્ટમ પર આધારિત છે.
સરકારે આ વખતે વિકાસને વેગ આપવા માટે પ્રાથમિકતા ધરાવતા ક્ષેત્રો એટલે કે થ્રસ્ટ સેક્ટર્સની સંખ્યા ૯ થી વધારીને ૧૬ કરી દીધી છે, જેમાં નવા ૭ અત્યાધુનિક હાઇટેક ક્ષેત્રોનો ઉમેરો થયો છે. આ ઉપરાંત, શહેરી વિસ્તારોમાં ચાલતા જુના પ્રદૂષિત ઉદ્યોગોને બહાર ખસેડવા માટે સામાન્ય સબસિડી વ્યવસ્થાના બદલે ‘પ્રોજેક્ટ THRIVE’ નામની તદ્દન નવી યોજના અમલમાં મૂકવામાં આવી છે, જે ઉદ્યોગોના આધુનિકીકરણમાં મોટી ક્રાંતિ લાવશે.
ઈતિહાસમાં પહેલીવાર ‘અલ્ટ્રા મેગા’ કેટેગરી
રાજ્ય સરકારના ટોચના વર્તુળોમાંથી લીક થયેલા ડ્રાફ્ટ મુજબ, દેશમાં મોટા પાયે રોજગારી ઊભી કરવા અને અબજો ડોલરના ગ્લોબલ પ્રોજેક્ટ્સ આકર્ષવા માટે નીતિમાં ‘અલ્ટ્રા મેગા ઇન્ડસ્ટ્રી’ (Ultra Mega Industries) ની એક તદ્દન નવી શ્રેણી સત્તાવાર રીતે ઘડવામાં આવી છે. અગાઉની નીતિઓમાં આવી કોઈ અલગ જોગવાઈ નહોતી. આ નિયમ હેઠળ જે ઉદ્યોગ સરકાર દ્વારા જાહેર કરાયેલા થ્રસ્ટ સેક્ટરમાં ઓછામાં ઓછું ₹૧૦,૦૦૦ કરોડનું રોકાણ કરશે અને કમસેકમ ૩,૦૦૦ લોકોને સીધી નોકરી આપશે તેને ‘અલ્ટ્રા મેગા’ એકમ ગણવામાં આવશે. આમાં એક વધારાની શરત એ પણ છે કે કંપની જેમ-જેમ વધારાનું ₹૫,૦૦૦ કરોડનું રોકાણ કરશે, તેમ-તેમ તેણે વધારાની ૫૦૦ નોકરીઓ આપવી ફરજિયાત રહેશે.
આ અલ્ટ્રા મેગા કેટેગરી હેઠળ મંજૂર થનારા વૈશ્વિક સ્તરના ઉદ્યોગોને તેમના કુલ મૂડી રોકાણ (Capital Investment) પર ૪૦% સુધીના જંગી પ્રોત્સાહનો અને કેપિટલ સબસિડી આપવામાં આવશે. આ ઉપરાંત, કંપનીઓને પોતાની અનુકૂળતા અને આર્થિક ગણિત મુજબ કેપિટલ સબસિડી, વ્યાજ સબસિડી અથવા પાવર ટેરિફ (વીજ દર) માંથી કોઈ પણ એક શ્રેષ્ઠ વિકલ્પ પસંદ કરવાની વિશેષ ફ્લેક્સિબિલિટી (છૂટછાટ) પણ આપવામાં આવશે.
પ્રદૂષણ મુક્ત સ્માર્ટ સિટી માટે પ્રોજેક્ટ
ગુજરાતના મહાનગરોને પ્રદૂષણ મુક્ત કરવા અને ભવિષ્યની ઓલિમ્પિક્સ ૨૦૩૬ તેમજ કોમનવેલ્થ ગેમ્સની તૈયારીઓને ધ્યાને રાખીને સરકારે પ્રોજેક્ટ THRIVE (Transition for Harmonized Relocation and Inclusive Vibrant Economy) ની જાહેરાત કરી છે. મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનની હદમાં ચાલતા કેમિકલ કે અન્ય પ્રદૂષણ ફેલાવતા લઘુ અને મધ્યમ ઉદ્યોગો જો સ્વેચ્છાએ શહેરની બહાર સ્થળાંતર કરશે તો તેમને વિશેષ આર્થિક કવચ મળશે. આ યોજના હેઠળ ઓછામાં ઓછા ૧૦ એકમો સાથે મળીને સામૂહિક રીતે ખાનગી ઔદ્યોગિક વસાહત સ્થાપી શકશે.
ખાસ વાત એ છે કે, રિલોકેટ થનારા જુના ઉદ્યોગોને પણ સરકાર ‘તદ્દન નવા એકમો’ (New Units) તરીકે ગણીને તમામ પ્રારંભિક સરકારી સબસિડીઓનો લાભ આપશે. આ સ્થળાંતર બાદ ઉદ્યોગોને આર્થિક ટેકો આપવા માટે સરકાર ફેક્ટરીના દરેક કર્મચારી દીઠ દર મહિને ₹5,000 ની પગાર સબસિડી સળંગ ૬ મહિના સુધી સીધી બેંક ખાતામાં જમા કરશે. પર્યાવરણીય કડાકૂટ ઘટાડવા માટે GIDC જેવી સંસ્થાઓ આવા સ્થાનાંતરણ પામેલા ઉદ્યોગો માટે ‘બ્લેન્કેટ એન્વાયરમેન્ટ ક્લિયરન્સ’ (સાંઘિક પર્યાવરણીય મંજૂરી) પહેલેથી મેળવી લેશે, જેથી નાના વેપારીઓએ અલગથી ફેક્ટરી લાયસન્સિંગના ચક્કરો કાપવા નહીં પડે. આ મોડલ બીજિંગ અને હો ચી મિન્હ સિટીના ગ્લોબલ સક્સેસ મોડલ પરથી પ્રેરિત છે.
થ્રસ્ટ સેક્ટર્સ 9 થી વધારીને 16 કરાયા
નવી ઔદ્યોગિક નીતિ ૨૦૨૬ માં ભવિષ્યની ડિજિટલ ટેકનોલોજીને અપનાવવા માટે પ્રાથમિકતા ધરાવતા ક્ષેત્રો (Thસ્ટ સેક્ટર્સ) નું લિસ્ટ ૯ થી વધારીને ૧૬ કરી દેવામાં આવ્યું છે. આ નવા સેક્ટર્સમાં સેમિકન્ડક્ટર ઉદ્યોગના આનુષંગિક એકમો (Ancillary to Semiconductors), રોબોટ મેન્યુફેક્ચરિંગ (Robot Manufacturing), ડ્રોન મેન્યુફેક્ચરિંગ (Drone Manufacturing), ન્યુક્લિયર પાવર ઇક્વિપમેન્ટ એકમો, વ્હીકલ સ્ક્રેપિંગ ફેસિલિટીઝ, ઇલેક્ટ્રોનિક વેસ્ટ રિસાયકલિંગ ઉદ્યોગ અને ટેક્સટાઇલ વેસ્ટ રિસાયકલિંગ (સસ્ટેનેબિલિટી મોડલ) નો સમાવેશ થાય છે.
આ નવા ઉમેરાયેલા હાઇટેક ક્ષેત્રો સિવાય ગ્રીન એનર્જી ઇકોસિસ્ટમ, કેમિકલ્સ, હેલ્થકેર, એગ્રો એન્ડ ફૂડ પ્રોસેસિંગ તેમજ કેપિટલ ઇક્વિપમેન્ટ જેવા પરંપરાગત રીતે મજબૂત ક્ષેત્રોને પણ સરકાર તરફથી અપાતું સબસિડી અને પ્રોત્સાહનોનું મોટું રક્ષણ પહેલાની જેમ જ ચાલુ રાખવામાં આવશે.
