હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં ટ્રમ્પનો માસ્ટરસ્ટ્રોક: અમેરિકી નેવીએ સમુદ્રી માર્ગ બ્લોક કરતા ઈરાન અને વિશ્વભરમાં ફફડાટ

Hormuz Strait Blockade News: ઈસ્લામાબાદમાં [Islamabad] યોજાયેલી વાટાઘાટો અનિર્ણિત રહ્યા બાદ અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે [Donald Trump] વૈશ્વિક અર્થતંત્ર માટે મહત્વની એવી હોર્મુઝની ખાડી [Strait of Hormuz] પર આકરો નિર્ણય લીધો છે. ટ્રમ્પના આદેશથી સોમવારથી અમેરિકી નૌસેનાએ [US Navy] આ વ્યૂહાત્મક માર્ગ પર નાકેબંધી શરૂ કરી દીધી છે. આ પગલાથી મધ્ય પૂર્વમાં તણાવ ચરમસીમાએ પહોંચ્યો છે અને વૈશ્વિક ઓઈલ સપ્લાય ચેઈન [Global Oil Supply Chain] ખોરવાઈ જવાની ભીતિ સેવાઈ રહી છે.

નૌસૈનિક નાકેબંધીનું ગણિત (Hormuz Strait Blockade News)

નૌસૈનિક નાકેબંધી એટલે કે નેવલ બ્લોકેડ [Naval Blockade] એ દુશ્મન દેશને આર્થિક રીતે પાયમાલ કરવાની સૈન્ય વ્યૂહરચના છે. આ અંતર્ગત કોઈ દેશ પોતાના વિરોધી મુલકના બંદરો અને સમુદ્રી માર્ગો પર યુદ્ધ જહાજો તૈનાત કરી દે છે, જેથી ત્યાં કોઈ પણ પ્રકારના વ્યાપારી જહાજોની અવરજવર ન થઈ શકે. આનો મુખ્ય હેતુ ઈરાન [Iran] જેવા દેશોની આર્થિક કરોડરજ્જુ ગણાતી ઓઈલ નિકાસને રોકવાનો અને તેમની સપ્લાય લાઇન કાપી નાખવાનો છે.

કેવી રીતે અમલી બનશે આ બ્લોકેડ? (How Hormuz Blockade Works)

અમેરિકી સેન્ટ્રલ કમાન્ડ [CENTCOM] દ્વારા જારી કરાયેલા નિવેદન મુજબ, આ નાકેબંધી ઈરાનના સમગ્ર દરિયાકાંઠા, તેલ ટર્મિનલ્સ [Oil Terminals] અને બંદરોને આવરી લેશે. અમેરિકી નેવી હવે અહીંથી પસાર થતા દરેક જહાજ પર કડક દેખરેખ રાખશે. પરવાનગી વગર કોઈ પણ જહાજને પ્રવેશ કે નિકાસની મંજૂરી આપવામાં આવશે નહીં. નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરનારા જહાજોને કબ્જે કરવાની પણ સત્તા આપવામાં આવી છે, જોકે દવા અને ખાદ્ય સામગ્રી લઈ જતા જહાજોને માનવીય ધોરણે છૂટ મળી શકે છે.

અમેરિકાના કડક વલણ પાછળનું કારણ (Reason Behind US Decision)

અમેરિકાનો આરોપ છે કે ઈરાન હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ [Strait of Hormuz] માંથી પસાર થતા આંતરરાષ્ટ્રીય જહાજો પાસેથી ગેરકાયદેસર રીતે ભારે ટોલ ટેક્સ [Toll] વસૂલી રહ્યું છે. ઈરાન માત્ર પોતાની પસંદગીના જહાજોને જ માર્ગ આપી રહ્યું હતું. આ ‘ફ્રી પેસેજ’ [Free Passage] ના અધિકારને પુનઃસ્થાપિત કરવા અને ઈરાન પર ઓછી શરતોએ સમજૂતી કરવા દબાણ લાવવા માટે ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે આ બ્લોકેડની જાહેરાત કરી છે.

હોર્મુઝની ખાડીનું વૈશ્વિક મહત્વ (Importance of Hormuz Strait)

ભૌગોલિક દ્રષ્ટિએ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ દુનિયાનો સૌથી મહત્વનો ઓઈલ રૂટ છે. વિશ્વનો મોટો ભાગ તેલ અને ગેસ [Oil and Gas] માટે આ માર્ગ પર નિર્ભર છે. અગાઉ ૨૮ ફેબ્રુઆરીએ અમેરિકા અને ઈઝરાયેલ [Israel] દ્વારા કરાયેલા હુમલાના જવાબમાં ઈરાને આ કોરિડોર પર નિયંત્રણ મેળવ્યું હતું, જેનો જવાબ હવે અમેરિકાએ આખા માર્ગને બ્લોક કરીને આપ્યો છે.

આ પણ વાંચો: એનવીડિયા ઇન્ડિયા બોનસ: કર્મચારીઓને મળશે 1 કરોડ સુધીના શેર