Dhanteras Significance માત્ર સોના-ચાંદી અને નવી વસ્તુઓની ખરીદી સુધી મર્યાદિત નથી. આ પર્વનું ધાર્મિક મહત્ત્વ ભગવાન ધન્વંતરિ સાથે પણ જોડાયેલું છે. પૌરાણિક માન્યતા અનુસાર, કારતક મહિનાના કૃષ્ણ પક્ષની ત્રયોદશી તિથિએ ભગવાન ધન્વંતરિ સમુદ્રમંથનમાંથી અમૃતથી ભરેલો કળશ લઈને પ્રગટ થયા હતા. તેમને આયુર્વેદ અને સ્વાસ્થ્યના દેવતા માનવામાં આવે છે. તેથી ધનતેરસના દિવસે તેમની પૂજા કરીને લોકો સારા સ્વાસ્થ્ય અને લાંબા આયુષ્યની પ્રાર્થના કરે છે.
શ્રીમદ્ ભાગવત મહાપુરાણના આઠમા સ્કંધમાં સમુદ્રમંથન અને ભગવાન ધન્વંતરિના પ્રાગટ્યનું વર્ણન મળે છે. પૌરાણિક કથા પ્રમાણે, દેવતાઓ અને અસુરોએ અમૃત મેળવવા માટે સમુદ્રમંથન કર્યું હતું. મંદરાચલ પર્વતને વલોવણદંડ અને નાગરાજ વાસુકિને દોરડા તરીકે ઉપયોગમાં લેવામાં આવ્યા હતા. ભગવાન વિષ્ણુએ કચ્છપ અવતાર ધારણ કરીને પર્વતને આધાર આપ્યો હતો.
સમુદ્રમંથન દરમિયાન માતા લક્ષ્મી, ઐરાવત હાથી, ઉચ્ચૈઃશ્રવા ઘોડો અને કૌસ્તુભ મણિ સહિત અનેક દિવ્ય વસ્તુઓ પ્રગટ થઈ હતી. આ દરમિયાન નીકળેલા વિષને ભગવાન શિવે પોતાના કંઠમાં ધારણ કર્યું હતું.
Dhanteras Significance: અમૃતના કળશ પાછળનું ધાર્મિક રહસ્ય
કથા અનુસાર, સમુદ્રમંથનમાંથી અંતે ભગવાન ધન્વંતરિ અમૃતથી ભરેલો કળશ લઈને પ્રગટ થયા હતા. અમૃતને અમરત્વ આપનારું પીણું માનવામાં આવે છે. જ્યારે ભગવાન ધન્વંતરિ આયુર્વેદના દેવતા હોવાથી તેમનું પ્રાગટ્ય સ્વાસ્થ્ય, નિરોગી જીવન અને લાંબા આયુષ્યનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે.
ભગવાન ધન્વંતરિ પ્રગટ થતાં જ અસુરોએ અમૃતનો કળશ છીનવી લીધો હતો. ત્યારબાદ દેવતાઓની મદદ માટે ભગવાન વિષ્ણુએ મોહિનીનું રૂપ ધારણ કર્યું અને અસુરોને મોહિત કરીને દેવતાઓને અમૃત પીવડાવ્યું હોવાની કથા પ્રચલિત છે.
ધનતેરસને ધનત્રયોદશી પણ કહેવામાં આવે છે. આ દિવસે ભગવાન ધન્વંતરિની પૂજા કરવાની પરંપરા છે. લોકો પરિવારના સારા સ્વાસ્થ્ય, સુખાકારી અને સમૃદ્ધિ માટે પ્રાર્થના કરે છે.
આ પર્વનો એક મહત્ત્વનો સંદેશ એ પણ છે કે જીવનમાં ધનની સાથે સ્વાસ્થ્યનું પણ વિશેષ સ્થાન છે. તેથી ધનતેરસ પર ખરીદીની સાથે નિરોગી જીવન જીવવાનો સંકલ્પ લેવાનું પણ ધાર્મિક અને સાંસ્કૃતિક મહત્ત્વ છે.
