Women Reservation Bill: કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા નવા પરિસીમન [Delimitation] અને મહિલા અનામત અધિનિયમ-2023 [Women’s Reservation Act 2023] ને અમલી બનાવવાની પ્રક્રિયા તેજ કરવામાં આવી છે. જો આ બંને કાયદાઓ લાગુ થશે, તો ગુજરાતનું રાજકીય માળખું સંપૂર્ણપણે બદલાઈ જશે. હાલમાં ગુજરાતમાં લોકસભાની [Lok Sabha] 26 બેઠકો છે, જે વધીને 39 થઈ શકે છે. તેવી જ રીતે, વિધાનસભાની [Gujarat Assembly] 182 બેઠકોનો આંકડો વધીને 273 સુધી પહોંચવાની સંભાવના છે. આ ફેરફારને કારણે કેટલીક જૂની બેઠકો રદ થશે અને નવા મતવિસ્તારો અસ્તિત્વમાં આવશે.
નવા સીમાંકન અને બેઠકોની ગોઠવણ (Women Reservation Bill)
વર્ષ 2029ની લોકસભા ચૂંટણી [2029 General Election] પહેલા આ નવા સીમાંકનને લાગુ કરવાના પ્રયાસો ચાલી રહ્યા છે. રાજકીય વિશ્લેષકોના મતે, ગુજરાતમાં લોકસભાની 13 નવી બેઠકો ઉમેરાશે, જ્યારે વિધાનસભામાં 90 નવી બેઠકોનો ઉમેરો થશે. ખાસ વાત એ છે કે, નવા અધિનિયમ મુજબ કુલ બેઠકોમાંથી 33% બેઠકો મહિલાઓ માટે અનામત [Women’s Reservation] રહેશે. આ ગણતરી મુજબ ગુજરાતમાંથી લોકસભામાં 13 અને વિધાનસભામાં 91 મહિલા ધારાસભ્યો પ્રતિનિધિત્વ કરશે.
રાજ્યસભા અને મહાનગરોમાં ફેરફાર (Impact on Rajya Sabha and Major Cities)
પરિસીમનની અસર માત્ર લોકસભા કે વિધાનસભા પૂરતી મર્યાદિત નહીં રહે, પરંતુ રાજ્યસભાની [Rajya Sabha] 11 બેઠકોમાં પણ વધારો જોવા મળશે. અમદાવાદ [Ahmedabad], સુરત [Surat], વડોદરા [Vadodara] અને રાજકોટ [Rajkot] જેવા મહાનગરોમાં બેઠકોના સીમાંકનમાં મોટા ફેરફારો થશે. અનુસૂચિત જાતિ [SC] અને અનુસૂચિત જનજાતિ [ST] માટે અનામત બેઠકોના સમીકરણો પણ નવેસરથી ગોઠવવામાં આવશે.
નારી શક્તિ વંદન અધિનિયમની વિશેષતાઓ (Nari Shakti Vandan Adhiniyam 2023)
સપ્ટેમ્બર 2023માં સંસદના વિશેષ સત્રમાં ‘નારી શક્તિ વંદન અધિનિયમ’ [Nari Shakti Vandan Adhiniyam] પસાર કરવામાં આવ્યો હતો. આ બિલ મુજબ લોકસભા અને રાજ્યોની વિધાનસભાઓમાં મહિલાઓ માટે 33 ટકા અનામતની જોગવાઈ છે. અગાઉ એવું નક્કી કરાયું હતું કે સીમાંકન બાદ જ આ કાયદો લાગુ થશે, પરંતુ હવે સરકાર તેને વહેલી તકે અમલી બનાવીને રાજકીય પક્ષોના ગણિત બદલી શકે છે.
પક્ષોએ ઘડવી પડશે નવી રણનીતિ (New Political Strategy for Parties)
ગુજરાત વિધાનસભાના ઇતિહાસમાં 1975 પછી એટલે કે અડધી સદી બાદ આટલો મોટો ફેરફાર થવા જઈ રહ્યો છે. અત્યાર સુધી 182 બેઠકો પર આધારિત રાજકીય વ્યૂહરચનાઓ હવે જૂની થઈ જશે. દરેક રાજકીય પક્ષોએ [Political Parties] હવે જ્ઞાતિગત સમીકરણો અને ભૌગોલિક ભિન્નતાને ધ્યાનમાં રાખીને નવેસરથી આયોજન કરવું પડશે. સ્થાપિત નેતાઓની બેઠકો બદલાતા અથવા અનામત થતા અનેક દિગ્ગજોના ભાવિ જોખમમાં મુકાઈ શકે છે.
આ પણ વાંચો: MSU માં ABVP ના કાર્યક્રમમાં ડાન્સ પર વિવાદ; વિદ્યાર્થિનીની સફાઈ
