ગુજરાતમાં પશુઓની હેરફેર કરતા વાહનચાલકો પાસેથી કથિત રીતે ખંડણી વસૂલતી ટોળકીઓ સામે કડક કાર્યવાહી કરવાની માંગ ઉઠી છે. માઇનોરિટી કોઓર્ડિનેશન કમિટી (MCC) ગુજરાતે રાજ્યના પોલીસ મહાનિર્દેશક (DGP) સમક્ષ રજૂઆત કરીને હાઇવે પર થતી ખંડણી, હુમલા અને ધાકધમકીની ઘટનાઓ રોકવા માંગ કરી છે.
આ ઉપરાંત, પોલીસ કર્મચારીઓ દ્વારા જાહેરમાં મારપીટ, આરોપીઓને સરઘસની જેમ ફેરવવા અને શારીરિક હિંસા આચરવાના આક્ષેપોની નિષ્પક્ષ તપાસ કરવાની પણ માંગ કરવામાં આવી છે. MCCના કન્વીનર મુજાહિદ નફીસે આ રજૂઆત કરી હતી.
અડાલજથી માતર સુધીની ઘટનાઓનો ઉલ્લેખ
MCCએ પોતાની રજૂઆતમાં રાજ્યના વિવિધ વિસ્તારોમાં બનેલી ઘટનાઓનો ઉલ્લેખ કર્યો છે. તેમાં અડાલજ, વડોદરાના કપુરાઈ વિસ્તાર, નાના ચિલોડા, આણંદ જિલ્લાના વાસદ નજીક, સિદ્ધપુર અને માતરનો સમાવેશ થાય છે.સમિતિના જણાવ્યા મુજબ, ભેંસો, બકરાં અને પશુઓના અવશેષો લઈ જતાં વાહનોને કથિત રીતે રસ્તામાં અટકાવવામાં આવે છે. ત્યારબાદ વાહનચાલકો પાસેથી નાણાંની માંગણી અને મારપીટ કરવામાં આવતી હોવાના આક્ષેપો છે.MCCએ આવી પ્રવૃત્તિઓમાં સંડોવાયેલા લોકોને ઓળખી તેમની સામે કાયદેસરની કાર્યવાહી કરવાની માંગ કરી છે. જ્યાં દંડનીય ગુનો બનતો હોય ત્યાં FIR નોંધવા અને નિષ્પક્ષ તપાસ કરવા પણ રજૂઆત કરવામાં આવી છે.
પોલીસની કથિત મારપીટ અને જાહેરમાં સરઘસ કાઢવા સામે સવાલ
રજૂઆતમાં તાપી, અમદાવાદ, ભાવનગર, દ્વારકા અને સુરત સહિતના જિલ્લાઓમાં પોલીસ દ્વારા કથિત મારપીટ અને જાહેરમાં અપમાનિત કરવાની ઘટનાઓનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે.કેટલાક કિસ્સાઓમાં આરોપીઓને હાથ બાંધીને જાહેર રસ્તાઓ પર ફેરવવા અને ગુનાના સ્થળે લઈ જતી વખતે માર મારવાના આક્ષેપો કરવામાં આવ્યા છે. મે 2026માં અમદાવાદના વેજલપુર વિસ્તારમાં મોહમ્મદ અઝીઝ શેખ ઉર્ફે રઈસ શેખ સાથે કથિત મારપીટની ઘટનાનો પણ ઉલ્લેખ કરાયો છે.
MCCનું કહેવું છે કે કોઈ વ્યક્તિ સામે ગુનાનો આરોપ હોય તો તેની સામે કાયદેસરની પ્રક્રિયા થવી જોઈએ. આરોપીને જાહેરમાં સજા આપવી કે શારીરિક હિંસા કરવી કાયદાકીય પ્રક્રિયાનો વિકલ્પ બની શકે નહીં. સમિતિએ આવા આક્ષેપોની નિષ્પક્ષ તપાસ અને જવાબદારો સામે કાર્યવાહી કરવાની માંગ કરી છે.
સુપ્રીમ કોર્ટ અને હાઇકોર્ટના નિર્દેશોનો અમલ કરવાની માંગ
MCCએ સુપ્રીમ કોર્ટના Tehseen S. Poonawalla v. Union of India (2018) ચુકાદાનો ઉલ્લેખ કર્યો છે. આ ચુકાદામાં ટોળાં દ્વારા થતી હિંસા અને લિંચિંગ અટકાવવા માટે નિવારક, ઉપચારાત્મક અને દંડાત્મક પગલાં અંગે માર્ગદર્શિકા આપવામાં આવી હતી.આ ઉપરાંત, ગુજરાત હાઇકોર્ટની રિટ પિટિશન (PIL) નંબર 153/2018માં આપવામાં આવેલા નિર્દેશોનો પણ ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે. સમિતિએ પોલીસની દરમિયાનગીરી અને પોલીસ કર્મચારીઓને સંવેદનશીલ બનાવવા અંગેના નિર્દેશોનો અમલ કરવાની માંગ કરી છે.
રજૂઆતમાં 12 મે, 2026ના રોજ ગુજરાતના DGP દ્વારા જારી કરાયેલા પરિપત્ર અથવા કચેરી આદેશનો પણ ઉલ્લેખ છે. તેમાં માનવાધિકારના ઉલ્લંઘનના અહેવાલો સામે આવે ત્યારે જવાબદાર પોલીસ અધિકારીઓ વિરુદ્ધ શિસ્તભંગની કાર્યવાહી કરવા સૂચના અપાઈ હોવાનું સમિતિએ જણાવ્યું છે.
MCCની મુખ્ય માંગણીઓ શું છે?
MCCએ DGP સમક્ષ નીચે મુજબની માંગણીઓ રજૂ કરી છે:
- ખંડણી વસૂલતી ટોળકીઓ સામે કાર્યવાહી: પશુઓનાં વાહનો અટકાવી નાણાં પડાવતી અને હુમલા કરતી ટોળકીઓને ઓળખી કાયદેસરની કાર્યવાહી કરવી.
- FIR અને નિષ્પક્ષ તપાસ: ગુનો બનતો હોય ત્યાં તાત્કાલિક FIR નોંધવા પોલીસને સૂચના આપવી.
- ન્યાયિક નિર્દેશોનો અમલ: સુપ્રીમ કોર્ટ અને ગુજરાત હાઇકોર્ટની માર્ગદર્શિકાઓનું પાલન કરાવવું.
- પોલીસની કથિત બર્બરતાની તપાસ: જાહેરમાં મારપીટ અને અપમાનના આક્ષેપોની તપાસ કરીને જવાબદારો સામે કાર્યવાહી કરવી.
- DGPના પરિપત્રની સમીક્ષા: 12 મેના આદેશનો જિલ્લાવાર અમલ થયો છે કે નહીં તેની તપાસ કરવી.
- પુરાવા અને સાક્ષીઓનું રક્ષણ: CCTV ફૂટેજ, વીડિયો અને અન્ય પુરાવા સુરક્ષિત રાખવા તથા ફરિયાદીઓ અને સાક્ષીઓને ધાકધમકીથી બચાવવા.
- હાઇવે પેટ્રોલિંગ મજબૂત કરવું: સંવેદનશીલ વિસ્તારોમાં પેટ્રોલિંગ વધારવું અને પોલીસ કર્મચારીઓને માનવાધિકારની તાલીમ આપવી.
- સમયમર્યાદામાં અહેવાલ: તપાસ અને લેવાયેલા પગલાં અંગે લેખિત કાર્યવાહી અહેવાલ રજૂ કરવો.
‘કાયદાની બહારની સજાને બદલે કાયદાનું શાસન જરૂરી’
MCCના કન્વીનર મુજાહિદ નફીસે જણાવ્યું હતું કે પોલીસની ફરજ નાગરિકોને હિંસા, ખંડણી અને ધાકધમકીથી સુરક્ષિત રાખવાની છે. સાથે જ પોલીસની કામગીરી પણ બંધારણીય અને કાયદાકીય મર્યાદામાં રહેવી જરૂરી છે.તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે કોઈ વ્યક્તિ સામે ગુનાનો આરોપ હોય તો તે ટોળાં દ્વારા સજા આપવા કે સરકારી અધિકારીઓ દ્વારા ગેરકાયદેસર વર્તન કરવા માટેનું કારણ બની શકે નહીં.
સમિતિએ DGP પાસે તમામ સંબંધિત ઘટનાઓની તપાસ, જવાબદારો સામે કાર્યવાહી અને ભવિષ્યમાં આવી ઘટનાઓ અટકાવવા માટેનાં પગલાં અંગે સમયમર્યાદા સાથે લેખિત અહેવાલ માંગ્યો છે.આ રજૂઆત કરનારા પ્રતિનિધિમંડળમાં મુજાહિદ નફીસ, શ્રીમતી જમીલા ખાન, ઉસ્માન ગની શેરસિયા અને આબિદ છુઆરાનો સમાવેશ થાય છે.
