Gujarat Police Complaint Statistics: ગુજરાતમાં પોલીસ કર્મીઓના ગેરવર્તન અને કસ્ટોડિયલ ટૉર્ચરના કિસ્સાઓ અવારનવાર ચર્ચામાં રહે છે. હાલમાં જ મદુરાઈની અદાલતે એક ઐતિહાસિક ચુકાદામાં પોલીસ કર્મીઓને મૃત્યુદંડની સજા સંભળાવી છે, ત્યારે ગુજરાતમાં પોલીસ સામેની ફરિયાદોના નિકાલ અંગે ચોંકાવનારી વિગતો સામે આવી છે. માહિતી અધિકાર [RTI] હેઠળ મળેલી જાણકારી મુજબ, પોલીસ વિરુદ્ધ ફરિયાદ કરવા માટે શરૂ કરાયેલી હેલ્પલાઇન 14449 પર હજારો કૉલ્સ આવવા છતાં કાર્યવાહીનો દર નહિવત્ રહ્યો છે.
RTI માં થયેલો મોટો ખુલાસો [Gujarat Police RTI Findings]
RTI અરજીના જવાબમાં જાણવા મળ્યું છે કે, ફેબ્રુઆરી 2024 થી ડિસેમ્બર 2025 સુધીના 23 મહિનામાં હેલ્પલાઇન પર કુલ 51,954 ફોન કૉલ્સ આવ્યા હતા. આ ગાળામાં કુલ 1,895 પોલીસ અધિકારીઓ અને કર્મચારીઓ સામે લેખિત ફરિયાદો મળી હતી. આટલી મોટી સંખ્યામાં ફરિયાદો હોવા છતાં, માત્ર 12 પોલીસકર્મીઓ સામે જ વિભાગીય કાર્યવાહી [Departmental Inquiry] કરવામાં આવી છે. રાજ્ય પોલીસ મહાનિદેશક [DGP] ની કચેરીએ આ મામલે એફઆઈઆર [FIR] ની સંખ્યા અંગે કોઈ સ્પષ્ટતા કરી નથી.
હેલ્પલાઇન 14449 પાછળનો હેતુ [Police Complaint Helpline 14449 Purpose]
અમદાવાદના ઓગણજ ટોલ પ્લાઝા પર પોલીસ દ્વારા લાંચ પડાવવાની ઘટના બાદ ગુજરાત હાઈકોર્ટે [Gujarat High Court] ચીફ જસ્ટિસ સુનીતા અગ્રવાલ [Sunita Agarwal] ની અધ્યક્ષતામાં પોલીસ ગેરવર્તનને રોકવા માટે એક અલાયદી હેલ્પલાઇન શરૂ કરવા સૂચના આપી હતી. આ હેલ્પલાઇનનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય નાગરિકોને પોલીસના ત્રાસ કે ગેરવર્તન સામે અવાજ ઉઠાવવા માટે સુરક્ષિત માધ્યમ પૂરું પાડવાનો હતો. જોકે, વર્તમાન આંકડા દર્શાવે છે કે આ તંત્ર તેની કાર્યક્ષમતા સિદ્ધ કરવામાં નિષ્ફળ રહ્યું છે.
નિષ્ણાતોનો મત અને તંત્રની ઉદાસીનતા [Experts Views on Police Accountability]
નિવૃત્ત આઈજીપી રમેશ સવાણી [Retired IGP Ramesh Savani] એ આ આંકડાઓને એક ‘નાટક’ ગણાવ્યા છે. તેમના મતે, હજારો ફરિયાદો સામે માત્ર 12 કેસમાં કાર્યવાહી થવી એ સૂચવે છે કે પોલીસ વિભાગ આ હેલ્પલાઇનને ગંભીરતાથી લઈ રહ્યો નથી. અન્ય નિવૃત્ત અધિકારી રાજન પ્રિયદર્શીએ [Retired ADGP Rajan Priyadarshi] પણ આ બાબતે ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. આ મામલે રાજ્યના ગૃહમંત્રી હર્ષ સંઘવી [Harsh Sanghavi] અને DGP કચેરીનો સંપર્ક કરવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો હતો, પરંતુ તેમના તરફથી કોઈ પ્રતિક્રિયા મળી નથી.
