Dr. Ambedkar First Biography in Gujarati: ભારતરત્ન ડૉ. બાબાસાહેબ આંબેડકર [Dr. Babasaheb Ambedkar] વિશે વિશ્વભરમાં અનેક પુસ્તકો લખાયાં છે, પરંતુ બહુ ઓછા લોકો જાણે છે કે તેમનું સૌથી પહેલું જીવનચરિત્ર [First Biography] ગુજરાતી ભાષામાં લખાયું હતું. વર્ષ 1940માં, બાબાસાહેબના નિધનના 16 વર્ષ અગાઉ, જ્યારે તેઓ હયાત હતા ત્યારે જ આ ઐતિહાસિક દસ્તાવેજ પ્રકાશિત થયો હતો. આ પુસ્તકનું શીર્ષક “ડૉ. બી. આર. આંબેડકર એસ્કવાયર” [Dr. B. R. Ambedkar Esquire] હતું, જેનું લેખન અમદાવાદના યુ.એમ. સોલંકીએ [U. M. Solanki] કર્યું હતું. તાજેતરમાં આ પુસ્તકનું સંકલન અને સંપાદન ડૉ. અમિત પ્રિયદર્શી જ્યોતિકર [Dr. Amit Priyadarshi Jyotikar] દ્વારા ફરીથી કરવામાં આવ્યું છે.
પુસ્તકની રચના પાછળનો ઇતિહાસ [Dr. Ambedkar First Biography in Gujarati]
આ જીવનચરિત્રના મૂળ વિચારક શિડ્યુલ કાસ્ટ ફેડરેશનના [Schedule Caste Federation] નેતા કરશનદાસ માનસિંહ લેઉઆ [Karshandas Mansinh Leua] હતા. તેમણે 1933માં આ પુસ્તક વિશે વિચાર્યું હતું કારણ કે તે સમયે ગુજરાત બાબાસાહેબના મહાન વ્યક્તિત્વથી અજાણ હતું. યુ.એમ. સોલંકીએ અત્યંત જહેમત ઉઠાવીને સત્ય હકીકતો શોધી કાઢી હતી. આ પુસ્તક માટે કાનજીભાઈ બેચરદાસ દવેએ [Kanjibhai Bechardas Dave] ઉદાર હાથે દાન આપ્યું હતું. વિશેષ વાત એ છે કે આ પુસ્તક ગુજરાતી અને અંગ્રેજી એમ બંને ભાષામાં ‘આમને-સામને’ પાના પર છાપવામાં આવ્યું હતું અને તેની કિંમત ‘અમૂલ્ય’ રાખવામાં આવી હતી.
જીવનચરિત્રની મુખ્ય લાક્ષણિકતાઓ [Dr. Ambedkar First Biography in Gujarati]
આ પુસ્તકમાં બાબાસાહેબના શિક્ષણ, વિદેશી સંમેલનોમાં તેમની ભાગીદારી અને મહાત્મા ગાંધી [Mahatma Gandhi] સાથેના તેમના વૈચારિક મતભેદોનો વિગતવાર ઉલ્લેખ છે. પુસ્તકની શરૂઆત યેવલાની તે ઐતિહાસિક સભાથી થાય છે જ્યાં બાબાસાહેબે ધર્માંતરણની જાહેરાત કરી હતી. ઉપરાંત, લાહોરના ‘જાત-પાત તોડક મંડળ’ [Jat-Pat Todak Mandal] અને આંબેડકરની અમદાવાદ મુલાકાતના પ્રસંગો પણ આલેખાયા છે. લેખકે અસ્પૃશ્યતાની આકરી ટીકા કરી હોવા છતાં ભાષાની શાલિનતા જાળવી રાખી છે.
પુનઃપ્રકાશન અને વિજય સુરવાડેનું યોગદાન [Republishing and Vijay Surwade Contribution]
આ દુર્લભ પુસ્તકને ફરી જીવંત કરવામાં મહારાષ્ટ્રના જાણીતા આંબેડકરવાદી લેખક વિજય સુરવાડેનો [Vijay Surwade] મહત્વનો ફાળો છે. તેમની પાસે 1993માં કરાવેલી આ પુસ્તકની ફોટો કોપી સચવાયેલી હતી. ડૉ. પી.જી. જ્યોતિકરના [Dr. P. G. Jyotikar] સંગ્રહમાંથી મળેલી આ કૃતિ આજે પણ સંશોધકો માટે આશીર્વાદરૂપ છે. ભલે બાબાસાહેબના જીવનની મુખ્ય ઘટનાઓ જેવી કે બંધારણની રચના [Constitution of India] અને બૌદ્ધ ધર્મ અંગીકાર [Conversion to Buddhism] આ પુસ્તક પછી બની હોય, છતાં 1940નો આ દસ્તાવેજ તેમના સાર્વજનિક જીવનના પાયાને સમજવા માટે અત્યંત જરૂરી છે.
આ પણ વાંચો: ગુજરાત પોલીસનો મોટો ધડાકો: 77 કરોડના સાયબર કૌભાંડમાં 16ની ધરપકડ
