US Iran Peace Deal પશ્ચિમ એશિયા (મિડલ ઈસ્ટ) માં યુદ્ધ રોકવા અને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ ખોલવા માટે અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે થયેલા કરારની અંદરની વિગતો હવે સામે આવી છે. ઇન્ડિયા ટીવીના સત્તાવાર અહેવાલ મુજબ, આ શાંતિ કરાર (Peace Deal) પાછળ ઈરાનની મજબૂત કૂટનીતિ કામ કરી ગઈ છે. ઈરાને વ્હાઇટ હાઉસ સામે પોતાની ૧૪ મુખ્ય શરતોનો ડ્રાફ્ટ મૂક્યો હતો. શરૂઆતમાં આક્રમક વલણ અપનાવ્યા બાદ, વૈશ્વિક ઓઈલ કટોકટી અને યુદ્ધના નુકસાનને જોતા આખરે ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ પ્રશાસનને ઈરાનની આ શરતો સ્વીકારવાની ફરજ પડી છે.
US Iran Peace Deal ઈરાનની એ 14 મુખ્ય શરતો, જેના પર ટ્રમ્પે લગાવી મહોર [Iran’s 14 Hard Conditions]
મીડિયા અહેવાલો અને આંતરરાષ્ટ્રીય રાજદ્વારી સોર્સના જણાવ્યા અનુસાર, ઈરાનની ૧૪ શરતોમાં નીચેની મુખ્ય બાબતો સામેલ છે:
આર્થિક પ્રતિબંધો હટાવવા: અમેરિકા ઈરાન પર લાદવામાં આવેલા તમામ બેંકિંગ અને ટ્રેડ પ્રીતિબંધો તાત્કાલિક અસરથી હટાવી લેશે.
ઓઈલ નિકાસની છૂટ: ઈરાન કોઈપણ અવરોધ વગર વૈશ્વિક બજારમાં પોતાના ક્રૂડ ઓઈલની નિકાસ કરી શકશે.
ફ્રીઝ પ્રોપર્ટી મુક્ત કરવી: અમેરિકા અને પશ્ચિમી દેશોની બેંકોમાં જપ્ત થયેલી ઈરાનની $૨૫ બિલિયનની સંપત્તિ તાત્કાલિક મુક્ત કરવી પડશે.
નૌસેનાની નાકાબંધીનો અંત: હોર્મુઝની સામુદ્રધુની અને ઓમાનના દરિયામાંથી અમેરિકી યુદ્ધજહાજોની નાકાબંધી હટાવવી.
પરમાણુ કાર્યક્રમ પર સાર્વભૌમત્વ: ઈરાન પોતાના નાગરિક ઉપયોગ (વીજળી અને મેડિકલ) માટે મર્યાદિત યુરેનિયમ સંવર્ધન ચાલુ રાખશે, તેના પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ નહીં આવે.
IRGC પરથી આતંકી ટેગ હટાવવો: ઈરાનની સત્તાવાર સેના ઇસ્લામિક ક્રાંતિકારી ગાર્ડ કોર્પ્સ (IRGC) ને અમેરિકાની બ્લેકલિસ્ટમાંથી બહાર કરવી.
ઈઝરાયેલ પર નિયંત્રણ: અમેરિકા ખાતરી આપશે કે ઈઝરાયેલ ભવિષ્યમાં ઈરાન કે લેબનોનના સૈન્ય ઠેકાણાઓ પર ડ્રોન કે હવાઈ હુમલા નહીં કરે.
સ્વિટ્ઝરલેન્ડમાં સત્તાવાર સાઇનિંગ: આ કરાર વ્હાઇટ હાઉસમાં નહીં, પરંતુ તટસ્થ દેશ સ્વિટ્ઝરલેન્ડના જીનીવા ખાતે સત્તાવાર રીતે સાઇન થશે.
૬૦ દિવસનો રોડમેપ: આગામી ૬૦ દિવસ સુધી બંને દેશો એકબીજા વિરુદ્ધ કોઈ આક્રમક નિવેદનબાજી કે પ્રોક્સી વોર નહીં કરે.
પ્રતિબંધો ફરી ન લાદવાની ગેરંટી: ટ્રમ્પ સરકાર પોતાના કાર્યકાળ દરમિયાન અધવચ્ચેથી ફરી એકતરફી પ્રતિબંધો લાગુ નહીં કરી શકે.
દ્વારપાલ તરીકે ઓમાન અને કતાર: કરારની શરતોનું પાલન થાય છે કે નહીં તેની દેખરેખ ઓમાન અને કતારની મધ્યસ્થ સમિતિ કરશે.
કેદીઓની અદલાબદલી: બંને દેશોની જેલમાં બંધ એકબીજાના નાગરિકો અને રાજદ્વારીઓને સન્માનપૂર્વક મુક્ત કરવામાં આવશે.
એરસ્પેસની સુરક્ષા: ઈરાનની સત્તાવાર એરસ્પેસ પરથી અમેરિકી જાસૂસી ડ્રોન ઉડાડવા પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ રહેશે.
પ્રાદેશિક સુરક્ષામાં દખલગીરી બંધ: મિડલ ઈસ્ટના આંતરિક મામલાઓમાં અમેરિકી સેના દખલગીરી ઓછી કરશે.
અમેરિકા કેમ ઝૂક્યું? રાજકીય વિશ્લેષણ [Why US Accepted Iran’s Terms]
આંતરરાષ્ટ્રીય મામલાના નિષ્ણાતોના મતે, ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ પોતાના બીજા કાર્યકાળમાં અમેરિકાને કોઈ મોટા યુદ્ધમાં ધકેલવા માંગતા નહોતા. વળી, હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ બંધ થવાને કારણે વૈશ્વિક સ્તરે ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ વધતા અમેરિકામાં પણ મોંઘવારી વધી રહી હતી. પોતાની આર્થિક સ્થિતિ સુધારવા અને વિશ્વ બજારને તેલનો સપ્લાય કાયમી ચાલુ રાખવા માટે ટ્રમ્પે ઈરાન સાથે મધ્યસ્થી દેશો (પાકિસ્તાન અને ઓમાન) ના માધ્યમથી આ વ્યાપક સમજૂતી કરી છે.
